Het blad van de Zwarte Bes (Ribes nigrum)

De Zwarte Bes (zowel de vrucht zelf als de gehele plant) staat erom bekend veel bijzondere stoffen te bevatten die een goede invloed hebben op de gezondheid [1]. In dit artikel zullen we ons vooral richten op de effecten van Ribes nigrum-bestanddelen op chronische ontstekingen, zoals bij gewrichtsaandoeningen aan de orde is.

 

Geschiedenis

Dat een extract uit de bladeren van de Ribes nigrum-plant ontstekingsremmende componenten bevat, is voor het eerst bevestigd in een studie met ratten in 1989 [2]. In de inleiding van deze publicatie wordt verwezen naar oude studies in 1908 en 1930, toen Ribes nigrum-bladeren al werden ingezet tegen reumatoïde artritis, jicht en nierproblemen [2]. De Zwarte Bes-plant is dus een ‘oude bekende’ als het gaat om de natuurlijke bestrijding van reuma-achtige problemen.

 

De pit van de Zwarte Bes

In 1993 werd een studie gepubliceerd over de olie uit de pit van de Zwarte Bes [3]. Deze olie bleek in vitro (dus niet in het lichaam, maar in een kweekschaaltje) de productie van enkele cytokinen (IL-13, IL-1β en TNF-α) te verlagen, en verminderde in vivo de ochtendstijfheid bij mensen met reumatoïde artritis [3]. Het had echter geen effect op de grijpkracht van de handen en op pijnscores [3]. Volgens een systematische review heeft pit-olie van de Zwarte Bes wél een positieve invloed op de pijn en de beperkingen bij reumatoïde artritis [4]. Deze olie bevat γ-linoleenzuur (een Omega-6 vetzuur), wat waarschijnlijk bijdraagt aan de ontstekingsremmende werking, omdat het ‘goede’ prostaglandinen geeft na omzetting door het enzym COX-2.

 

Het blad van de Zwarte Bes

Later onderzoek heeft aangetoond dat het blad van de Zwarte Bes-plant stoffen bevat die ontstekingsremmend én beschermend werken bij kraakbeen van mensen met artrose [5]. Deze ‘proanthocyanidinen’ zijn te verdelen in twee klassen:

-          ‘Prodelphinidinen’, die opgebouwd zijn uit gallocatechinen en epigallocatechinen [1,5]
-          ‘Procyanidinen’, die voor het grootste deel bestaan uit catechinen

Procyanidinen waren al eerder bekend om hun ontstekingsremmende werking; hoewel de herkomst van de procyanidinen bij die eerdere onderzoeken niet het blad van de Zwarte Bes was, maar groene thee [6] en een dennenboom-soort (Pinus pinaster) [7].

Ook bij ratten, dus in vivo, bleken proanthocyanidinen effectief in het bestrijden van ontstekingen [8]. Zo werd de vorming van oedeem bij een ontsteking in de pootjes met 60% verminderd, en kon de hoeveelheid exudaat bij een longvlies-ontsteking door orale inname van proanthocyanidinen met 48% verminderd worden [8]. Het aantal ontstekingscellen dat door die reactie werd aangetrokken, was daarnaast ook drastisch lager, wat verklaard kon worden door een vergelijkbare verlaging van de stof die deze cellen aantrekt (CINC-1) onder invloed van proanthocyanidinen [8]. Ook de cytokinen TNF-α en IL-1β, evenals nitriet- en nitraatlevels, werden in mindere mate geproduceerd, terwijl de cytokinen IL-6 en IL-10 niet beïnvloed werden door proanthocyanidinen [8]. Het algehele effect van proanthocyanidinen op ontstoken longweefsel was positief: dit bevestigde een histologisch (microscopisch) controleonderzoek [8].

 

Een ander remmingsmechanisme

Omdat bij alle experimenten een vergelijking werd gemaakt met indomethacine (een NSAID), kon men tenslotte concluderen dat proanthocyanidinen een ontstekingsremmende werking hebben die minder sterk is dan die van NSAIDs, en die op een andere manier tot stand komt dan bij NSAIDs [8]. Mogelijk heeft dit te maken met een selectieve remming van COX-2 ten opzichte van COX-1 [5], maar er zouden ook andere mechanismen betrokken kunnen zijn bij de ontstekingsremmende werking van proanthocyanidinen. Zo heeft een vervolgonderzoek van dezelfde researchgroep laten zien dat proanthocyanidinen ervoor zorgen dat er zich minder adhesiemoleculen (ICAM-1 en VCAM-1) voor cellen van het afweersysteem aan de wanden van de bloedvaten bevinden [9]. Dit voorkomt het ‘vastplakken’ van deze cellen aan de bloedvatwand, en de daarop volgende migratie van ontstekingscellen naar de haard van de ontsteking, waar zij de ontsteking anders zouden hebben versterkt.

 

Conclusie

Hoewel er nog geen zogenoemde ‘Randomised Controlled Trials’ met een extract van de bladeren van de Zwarte Bes gedaan zijn bij mensen met gewrichtsproblemen, zijn er wel overtuigende aanwijzingen voor een ontstekingsremmende werking van proanthocyanidinen. Omdat de mechanismen van de remming anders zijn dan die van NSAIDs, kunnen Ribes nigrum-bladeren een extra bijdrage leveren aan de behandeling van chronische ontstekingsziekten.

Dit geldt ook voor de combinatie van proanthocyanidinen met vloeibare Groenlipmossel en Curcumine. Bij elkaar zorgen deze natuurlijke componenten voor een effectieve remming van de chronische ontsteking, zoals bij artrose en reumatoïde artritis het geval is.

 

Lees meer artikelen in het Kenniscentrum.

 

 

[1] Gopalan, A.; Reuben, S.C.; Ahmed, S.; Darvesh, A.S.; Hohmann, J.; Bishayee, A. (2012) The health benefits of blackcurrants. Food & Function 3;795-809.

[2] Declume, C. (1989) Anti-inflammatory evaluation of a hydroalcoholic extract of black currant leaves (Ribes nigrum). Journal Ethnopharmacology 27;91-98.

[3] Watson, J.; Byars, M.L.; McGill, P.; Kelman, A.W. (1993) Cytokine and prostaglandin production by monocytes of volunteers and rheumatoid arthritis patients treated with dietary supplements of blackcurrant seed oil. Rheumatology 32;1055-1058.

[4] Cameron, M.; Gagnier, J.J.; Chrubasik, S. (2011) Herbal therapy for treating rheumatoid arthritis. Cochrane Database Systematic Reviews 1;CD002948.

[5] Garbacki, N.; Angenot, L.; Bassleer, C.; Damas, J.; Tits, M. (2002) Effects of prodelphinidins isolated from Ribes nigrum on chondrocyte metabolism and COX activity. Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology 365;434-441.

[6] Haqqi, T.M.; Anthony, D.D.; Gupta, S.; Ahmad, N.; Lee, M.S.; Kumar, G.K.; Mukhtar, H. (1999) Prevention of collagen-induced arthritis in mice by a polyphenolic fraction from green tea. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA 96;4524-4529.

[7] Blaszo, G.; Gabor, M.; Rohdewald, P. (1997) Antiinflammatory activities of procyanidin-containing extracts from Pinus pinaster Ait. after oral and cutaneous application. Pharmazie 52;380-382.

[8] Garbacki, N.; Tits, M.; Angenot, L.; Damas, J. (2004) Inhibitory effects of proanthocyanidins from Ribes nigrum leaves on carrageenan acute inflammatory reactions induced in rats. BMC Pharmacology 4;25.

[9] Garbacki, N.; Kinet, M.; Nusgens, B.; Desmecht, D.; Damas, J. (2005) Proantocyanidins, from Ribes nigrum leaves, reduce endothelial adhesion molecules ICAM-1 and VCAM-1. Journal of Inflammation 2;9.

 
Gratis boekje "Bewegen zonder pijn"

Download nu gratis het boekje ‘Bewegen zonder pijn’ t.w.v. € 4,95.

Download gratis

Heeft u vragen? Wij helpen u graag.
Neem contact op.