Artrose ontstaat niet door slijtage. Dat is de stellige overtuiging van Professor Peter van de Kraan van het Radboud Universitair Medisch Centrum in Nijmegen. Hij zoekt antwoorden in de evolutie op de vraag waarom wereldwijd 595 miljoen mensen door deze degeneratieve aandoening worden getroffen. Inmiddels heeft hij serieuze aanwijzingen dat kraakbeencellen die in de vroege levensfase helpen bij de opbouw van dit veerkrachtige en beschermende weefsel in de gewrichten, zich later tegen ons keren. Zijn bevindingen zijn recent gepubliceerd in het tijdschrift Osteoarthritis and Cartilage.
Artrose is geen aandoening die alleen bij mensen voorkomt. Dat veel honden gewrichtsklachten kunnen ontwikkelen door beschadiging van het kraakbeen is bekend. Maar ook zebravissen, vogels, schildpadden en muizen hebben last van pijnlijke gewrichten. Verleden jaar heeft dierentuin Burgers Zoo in Arnhem zelfs een 59-jarige olifant laten inslapen, omdat er ernstige artrose in de voorpoot werd geconstateerd.
“Opmerkelijk is, dat artrose zich meestal voordoet rond twee derde van de verwachte levensduur. Dat is bij mensen rond de 55 jaar en bij muizen al na 13 maanden,” zegt Peter van de Kraan. Dit zou betekenen, dat artrose niet wordt veroorzaakt door mechanische slijtage.”
Evolutionair voordeel
Volgens de hoogleraar Experimentele Reumatologie is het idee dat artrose wordt veroorzaakt door slijtage achterhaald. Daarom is hij een zoektocht gestart naar de echte oorzaak. Van der Kraan is ervan overtuigd dat artrose een ouderdomsziekte is die gerelateerd is aan de biologische leeftijd.
“Vierhonderd miljoen jaar geleden zwommen er vissen is de oceaan die alleen kraakbeen hadden. Op een bepaald moment begon een specifieke kraakbeencel bot aan te maken. Dit gaf ze een groot evolutionair voordeel. Ze ontwikkelden benige kaken, zodat ze planten en dieren konden eten,” legt Peter van der Kraan uit. En hij vervolgt: “Deze botvorming gaf deze vissen de mogelijkheid om zich voort te planten en te overleven. Uit deze dieren evolueerden vervolgens beenvissen, reptielen, vogels en zoogdieren, waaronder de mens.”
Kraakbeencellen raken ontregeld
Het klopt dus niet dat gewrichten slijten door intensief gebruik tijdens het leven. Beweging helpt juist om het kraakbeen in een goede conditie te houden, omdat bij elke stap die we zetten dit weefsel wordt gevoed met bouw- en onderhoudsstoffen. Volgens de Nijmeegse professor spelen specifieke kraakbeencellen een grote rol bij het ontstaan van artrose. Ze raken bij het ouder worden ontregeld, waardoor ze kraakbeen afbreken en het vervangen door botweefsel. Dat was lang geleden een nuttig proces, toen door botgroei vissen evolueerden tot onder andere zoogdieren, maar nu veroorzaakt dit proces dus artrose in de gewrichten.
Blijf vooral bewegen
De belangrijkste vraag aan Van der Kraan is natuurlijk of we machteloos staan tegen deze revolutionaire erfenis. Volgens hem is dat absoluut niet het geval. “Mensen die een gezond en uitgebalanceerd eetpatroon nastreven, hebben minder kans op artrose. Overgewicht vergroot juist dit risico. Van essentieel belang is om een actief leven te leiden, ook als de aandoening is vastgesteld. Lichaamsbeweging stimuleert een stofje – TGF-β – dat in ons kraakbeen ligt opgeslagen. Dit is een signaalmolecuul dat de kraakbeencellen die artrose veroorzaken onder controle houdt. Het wordt alleen geactiveerd wanneer het kraakbeen wordt belast. Daarom is het belangrijk om gedurende de dag veel te bewegen, zodat dit stofje zijn beschermende invloed op het kraakbeen goed kan uitoefenen.”
“Artrose kan op dit moment nog niet genezen worden. Nu we de werkelijke oorzaak van artrose beter leren begrijpen, kunnen we gerichte behandelingen ontwikkelen voor preventie, behandeling en verbetering van de levenskwaliteit van patiënten,” aldus de hoogleraar Experimentele Reumatologie.
Vloeibare Groenlipmossel
Artrose gaat vaak gepaard met pijnlijke ontstekingen in de gewrichten. Bewegen zonder Pijn besteedt veel aandacht aan het bestrijden van de ‘brandhaarden’ met chemische en natuurlijke ontstekingsremmers. NSAIDs – zoals Ibuprofen, Diclofenac en Naproxen – vallen onder de eerste categorie. Ze zijn effectief, maar het gebruik daarvan gaat vaak gepaard met bijwerkingen, waaronder maagpijn, misselijkheid en problemen met de stoelgang. Bovendien mogen NSAIDs niet in combinatie met bloedverdunners gebruikt worden. Een natuurlijk alternatief is vloeibare Groenlipmossel en/of Curcumine en/of Zwarte bes-blad. Dit zijn natuurlijke ontstekingsremmers, waarvan nog geen bijwerkingen zijn gerapporteerd.
Bronartikel
Osteoarthritis as an evolutionary legacy: Biological ageing and chondrocyte hypertrophy
Geschreven door Eugène Mathijssen
Hoofdredacteur van Bewegen zonder Pijn. Gezondheidsjournalist en auteur van diverse gezondheidsboeken. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar alternatieve behandelingsmogelijkheden en andere natuurlijke kruiden en substanties met geneeskrachtige eigenschappen.
Neem contact op Eugène Mathijssen
