Artrose in de heup

Deze content is gecontroleerd en gevalideerd door orthopeed J.I. de Jong

Slijtage in het heupgewricht: coxartrose

Jaarlijks worden door huisartsen maar liefst 20.000 nieuwe gevallen van artrose in het heupgewricht geconstateerd. Heupartrose – artsen spreken liever over coxartrose – ontwikkelt zich vooral bij ouderen boven de 55 jaar. Daarnaast hebben twee keer zo veel vrouwen dan mannen last van slijtage in het heupgewricht.

↳Inhoudsopgave

Zo werkt het heupgewricht
Oorzaak artrose in de heup
Is mijn heup versleten?
Wat zijn de symptomen van heupartrose?
→ Waar zit de pijn bij artrose in de heup?
Diagnose artrose in de heup
Behandeling van coxartrose
→ Wat moet je doen als je heup pijn doet?
→ Hoe oud moet je zijn voor een nieuwe heup?
Heupslijtage en wandelen
→ Kun je fietsen met een versleten heup?
Versleten heup en rugpijn
Door been zakken met artrose in de heup
Oefeningen bij artrose in de heup
Video’s van oefeningen voor de heup
Veelgestelde vragen over artrose in de heup
Vragen aan orthopeed Jan Ide de Jong

Zo werkt het heupgewricht

Het heupgewricht is een kogelgewricht dat uit twee onderdelen bestaat. De bolvormige kop van het dijbeen past precies in de heupkom van het bekken. Daardoor kan dit flexibele gewricht zonder problemen alle richtingen op bewegen. Het been kan worden gestrekt, gebogen en zijwaarts naar binnen en buiten bewogen worden, zonder dat het heupgewricht te zwaar belast kan worden. De heupkom en de heupkop zijn bekleed met een dikke laag kraakbeen. Dit heeft een schokdempende werking en zorgt ervoor dat beide bot-uiteinden van het heupgewicht soepel over elkaar kunnen blijven glijden. Het is niet zo verbazend dat juist dit gewricht zeer gevoelig is voor slijtage. Tijdens een wandeling van 5 kilometer wordt het heupgewricht ongeveer 10.000 keer met een gewicht van 300 kilo belast. Dit geeft geen problemen, zolang de spieren, het kraakbeen en het gewrichtskapsel maar gezond zijn.

Recent nieuws over artrose in de heup

Oorzaak artrose in de heup

Het is niet bekend hoe artrose nu precies kan ontstaan. Feit is, dat bij iedereen tijdens het ouder worden de kwaliteit van het kraakbeen achteruit kan gaan. Artrose is dus niets meer en niets minder dan een natuurlijk slijtageproces. Ook door aangeboren afwijkingen, ontstekingen elders in het lichaam of beschadigingen door een ongeval kan artrose in het heupgewricht ontstaan. Mensen die beroepsmatig de heupgewrichten zwaarder belasten of last hebben van overgewicht, worden vaker getroffen door coxartrose.

Is mijn heup versleten?

Bij artrose in de heupgewrichten gaat dus het tussenliggende kraakbeen kapot. Daardoor kunnen de beide botuiteinden minder soepel over elkaar glijden. Bovendien kunnen schokken van bewegingen minder goed opgevangen worden. Uiteindelijk kan het kraakbeen helemaal verdwijnen. Op dat moment bewegen de ruwe botuiteinden langs elkaar. Het bot zal op de toegenomen druk reageren met ‘osteofytvorming’: er ontstaat abnormale botgroei aan de randen van het heupgewricht. Zo wordt het gewricht breder, waardoor de druk over een grote oppervlak wordt verdeeld. Op deze manier probeert het lichaam de gevolgen van artrose enigszins te beperken.

Wat zijn de symptomen van heupartrose?

Een belangrijke aanwijzing van artrose in de heup is pijn in de lies met veelal uitstraling naar de bilstreek, het bovenbeen en de knie. Sterker nog, soms is pijn in de knie het enige symptoom en kan een slecht oplettende huisarts u voor een knieprobleem doorsturen, terwijl het echte probleem een etage hoger zit.

Waar zit de pijn bij artrose in de heup?

Ook kunnen er startklachten ontstaan. Er is dan sprake van pijn en stijfheid bij het opstaan uit bed of van een stoel. Naarmate het slijtageproces vordert, wordt het bewegen van het heupgewricht steeds pijnlijker en moeizamer. Routinehandelingen – zoals veters strikken, traplopen en auto instappen – worden dan meer en meer problematisch. Bij vrouwelijke patiënten met een heupprobleem kan ook het vrijen een lastige en pijnlijke geschiedenis worden. Secundair aan de artrose ontstaan er meestal kapselontstekingen in het gewricht. Wanneer de slijtage langer aanwezig is, kan het been een naar buiten gedraaide stand aannemen. Dit is het gevolg van verkorting van de kapsels, ligamenten en spieren rond het heupgewricht.

Diagnose artrose in de heup

De arts kan meestal door het stellen van vragen en het verrichten van een lichamelijk onderzoek de diagnose al stellen. Röntgenfoto’s van het heupgewricht worden routinematig gemaakt, zeker als er een operatie overwogen wordt. Wanneer het kraakbeen is afgesleten, is dat op de foto duidelijk te zien: de gewrichtsspleet is dan versmald. Ook worden op een röntgenfoto de eventuele gevolgen van de aandoening zichtbaar, zoals osteofytvorming en standsveranderingen.

Klik om te vergroten

Klik om te vergroten

Behandeling van coxartrose

Hoe wordt artrose in de heup behandeld? Als kraakbeen eenmaal beschadigd is, is er geen herstel meer mogelijk. De behandeling is er dan ook op gericht om de pijn en stijfheid van het gewricht te verminderen. Meestal volgt een doorverwijzing naar een fysiotherapeut, maar je kan je afvragen of dat erg zinvol is. De artrose gaat er immers niet van weg. Maar aan de hand van oefeningen leert hij de patiënt wel hoe te blijven bewegen zonder het heupgewricht te overbelasten.

Wat moet je doen als je heup pijn doet?

Bij een matig versleten heup kunt u proberen de pijn onder controle te houden met Paracetamol. Bij pijn kan de arts ook pijnstillers/ontstekingsremmers (NSAIDs) voorschrijven. Op zich prima om mee te beginnen, maar veel patiënten klagen echter over vervelende bijwerkingen tijdens het gebruik van deze medicijnen. Een mogelijk alternatief zijn dan de natuurlijke ontstekingsremmers zoals bijvoorbeeld vloeibare Groenlipmossel, Curcumine of Zwarte bes-blad. Deze natuurlijke ontstekingsremmers verlichten de pijn zonder de bijwerkingen die de zogenaamde NSAIDs vertonen.

Hoe oud moet je zijn voor een nieuwe heup?

Bij vergaande slijtage en de daarbij behorende pijnklachten met beperkingen kan ook het gehele gewricht vervangen worden door een kunstheup. Zo’n prothese gaat gemiddeld 15 jaar mee. Daarna zal het vervangen moeten worden. Weer een volgende plaatsing van een kunstheup – de derde dus – is een wat ingewikkelde klus voor de orthopeed met serieuze kans op complicaties die tot blijvende invaliditeit kunnen leiden. Daarom zal een orthopeed u liever niet voor u zestigste willen opereren. Dit om te voorkomen dat er in de toekomst een derde en zeer risicovolle heupvervanging nodig is.

Heupslijtage en wandelen

Mag u wandelen bij heupartrose of coxartrose? Net als bij alle andere vormen van artrose geldt, dat het belangrijk is om regelmatig te blijven bewegen. Met een half uur wandelen, fietsen of zwemmen zorgt u voor sterke spieren rond het aangetaste gewricht. Dit geeft meer steun aan de heup, zodat de pijn minder wordt en het slijtageproces wat wordt afgeremd. Voorkom wel overbelasting van het heupgewricht, dus blijf binnen uw grenzen.

Kun je fietsen met een versleten heup?

U stapt regelmatig op de fiets voor een tochtje door de stad of de natuur? Deze vorm van beweging veroorzaakt geen heupartrose en kan de slijtage van dit gewricht ook niet verergeren. Dus blijf gewoon door fietsen. Het is zelfs een uitstekende manier om de symptomen – pijn en stijfheid – te verminderen. Wel is het belangrijk om binnen uw grenzen te blijven. De artrose aan de heup zal desondanks geleidelijk verergeren. Dan is het verstandig om minder lang en intensief te gaan fietsen.

Versleten heup en rugpijn

Uit een Amerikaanse studie uit 2016 is naar voren gekomen, dat 20 tot 40 procent van de patiënten met heupartrose ook last hebben van lage rugpijn. Het slijtageproces veroorzaakt heel geleidelijk een verdikking en verkorting van het gewrichtskapsel rond het heupgewricht. Daardoor wordt dit gewricht minder flexibel en nemen de omringende spieren in kracht af. Het langetermijneffect van deze verminderde mobiliteit van het heupgewricht is, dat de aangrenzende spieren in de onderrug overmatig gebruikt worden. Dit zorgt voor lage rugpijn.

Door been zakken met artrose in de heup

Veel mensen met coxartrose ervaren een gevoel van instabiliteit en het door de heup zakken. De oorzaak daarvan is, dat er door artrose minder receptoren in het gewricht zitten. Dit fenomeen kan ook komen door pijn of minder spierkracht.

Oefeningen bij artrose in de heup

Hier volgen oefeningen bij een versleten heup. Het is speciaal gericht op beweeglijkheid van dit gewricht. Alle oefeningen bij heupklachten doet u in een serie van drie. Neem steeds 30 seconden pauze na iedere serie. Veel succes.

Mobiliserende oefening 1:

Ga op uw rug liggen met één been gebogen en de voet plat op de grond. Het andere been houdt u gestrekt op de grond. Beweeg het gestrekte been over de grond naar buiten toe. Schuif het na drie tellen weer terug. Doe deze oefening daarna met het andere been.

Mobiliserende oefening 2:

Ga op uw rug liggen met uw benen opgetrokken en de voeten plat op de grond. Spreid uw benen naar buiten, maar houdt uw voeten tegen elkaar. Houdt deze positie 8 tellen vast.

Mobiliserende oefening 3:

U gaat recht op staan. Zet één been naar voren en één been naar achteren. Duw de heup van het achterste been naar voren. Herhaal dit met het andere been.

Spierversterkende oefening 4:

Ga op uw rug liggen met uw benen opgetrokken en de voeten plat op de grond. Kantel uw bekken voorover en maak een bruggetje, waarbij uw bovenlichaam in het verlengde van uw bovenbenen komt. Keer terug naar de beginpositie.

Spierversterkende oefening 5:

Ga rechtop staan met uw voeten iets uit elkaar, recht onder uw heupen. Zak door de knieën, terwijl u de billen naar achteren beweegt. Zorg dat de knieën niet voorbij de tenen komen.

Video’s van oefeningen voor de heup

Essentiële stretchoefeningen om de pijn in uw heup te verminderen en de spieren te versterken.

#4 Oefening voor de heup bij reumatische klachten (deel 1)

#5 Oefening voor de heup bij reumatische klachten (deel 2)

#6 Oefening voor de heup bij reumatische klachten (deel 3)

#16 Spierversterkende oefening voor de heup (deel 1)

#17 Spierversterkende oefening voor de heup (deel 2)



Veelgestelde vragen over artrose in de heup

Waardoor wordt artrose in de heup veroorzaakt?

Bij het ouder worden kan overal in het lichaam het kraakbeen in kwaliteit achteruit gaan. Dit slijtageproces doet zich vooral voor in dragende gewrichten, zoals de knieën en de heupen. Meestal is heupartrose dus het gevolg van veroudering. Maar ook een ongeval of overbelasting kunnen leiden tot deze aandoening.

Welke klachten geven artrose in de heup?

Bij pijn in de lies met meestal uitstraling naar de bilstreek, bovenbeen en de knie. Ook kan de heup pijn en stijf aanvoelen na een periode van rust. Dit worden ‘startklachten’ genoemd. Naarmate het slijtageproces vordert, wordt het moeilijker om het heupgewricht goed te bewegen.

Wat kan een arts voor me doen bij artrose in de heup?

Beschadigd kraakbeen kan zich niet meer herstellen. De arts zal de pijn proberen te bestrijden met pijnstillende ontstekingsremmers, zoals NSAIDs. Als deze bijwerkingen geven, kunt u ook natuurlijke ontstekingsremmers eens uitproberen. Als het heupgewricht ernstig is versleten, zal de orthopedisch chirurg een prothese plaatsen.

Mag ik mijn heupgewricht blijven bewegen bij artrose?

Het is belangrijk om het aangetaste gewricht in beweging te houden. Dit houdt de spieren sterk en vermindert de pijn. Aanbevolen wordt om minimaal vijf dagen in de week een half uur te wandelen of fietsen. Ook zijn er oefeningen die u zelf thuis kunt doen.

Vragen aan orthopeed Jan Ide de Jong

Jan Ide de JongHieronder een selectie van vragen over artrose in de heup die orthopeed Jan Ide de Jong heeft ontvangen én beantwoord. Staat uw vraag er niet bij en moet deze écht beantwoord worden door een arts?
Stel dan direct uw vraag aan orthopeed Jan Ide de Jong over artrose in de heup of een andere aandoening.

Leeftijd heupoperatie

Wat is de leeftijdsgrens voor een heupoperatie?
Er is eigenlijk geen leeftijdsgrens. Als je vitaal bent en 100 jaar oud bent, dan zou ik je ook opereren. Conditie is dus belangrijker dan leeftijd.

Kan ik een heupoperatie ondergaan ondanks mijn eczeem en psoriasis?

Ik krijg een nieuwe heupprothese aan mijn rechterheup, maar ik heb ook droge eczeem of psoriasis. Ik heb dovobet en crème gekregen voor mijn eczeem of psoriasis. Kan ik alsnog geopereerd worden aan mijn heup?
Dat is eigenlijk nooit een probleem. Afhankelijk waar je eczeemplekken zitten op en rond de heup, kan je orthopeed ervoor kiezen de operatie via de bilspier aan de achterzijde te doen, van opzij, of van voren door de lies. Niet elke orthopeed beheerst die zogenaamde voorste benadering (met een aantal grote voordelen). Er zijn 3 grote centra voor de voorste benadering van de heup in Nederland; Den Haag, Ede en Alkmaar.

Heeft groenlipmossel effect op corticosteroïden?

Onlangs heb ik een injectie met corticosteroïden gehad in mijn heup i.vm. artrose met veel pijnklachten. Omdat zo’n injectie maar een beperkt aantal keren gegeven kan worden, ben ik op zoek gegaan naar een alternatief. Ik wil de heupoperatie namelijk nog zo lang mogelijk uitstellen. Ik ben uitgekomen op natuurlijke ontstekingsremmers als Vloeibare Groenlipmossel, Curcumine of Zwarte bes-blad. Nu merk ik dat mijn gewicht toeneemt. Bovendien heb ik last van hoofdpijn. Kunnen deze klachten worden veroorzaakt door de Vloeibare Groenlipmossel of de combinatie van dit middel met de corticosteroïden? Bijvoorbeeld door het beïnvloeden van de vochthuishouding?
Corticosteroïden hebben inderdaad invloed op de waterhuishouding, Groenlipmossel en curcumine bij mijn weten niet. Hoofdpijn als bijwerking heb ik een enkele maal gehoord, maar steeds betrof het een tijdelijk fenomeen. Nog even volhouden lijkt me.

Pijn in beide heupen

Ik krijg sinds een aantal weken in de loop van de dag een erger wordende pijn in beide heupen. Deze pijn openbaart zich aan de buitenkant van de heupen, en wordt direct minder wanneer ik mezelf door de knieën laat zakken. Als ik zit of lig heb ik totaal geen pijn. Ik heb links in 2012/13 al een nieuwe heup gekregen.
Eerst huisarts laten kijken. Dan orthopeed die zeker foto’s zal maken. Als er een diagnose is, komt er ook een goed behandeladvies.

Ruggenprik in plaats van narcose?

Heb twee jaar geleden een nieuwe aortaklep en een pacemaker gekregen. De arts zegt dat ik een versleten artrose heup heb. Moet zo’n heupoperatie perse onder narcose of kan dat ook met een ruggenprik en roesje.
Uw huisarts zou u in overleg met de orthopeed (of andersom) eerst eens naar de anesthesist kunnen sturen om het operatierisico te bespreken én de vorm van verdoving. Let wel: een ruggenprik met een roesje is net zo belastend als een algehele anesthesie . Soms is juist de algehele anesthesie juist veiliger dan de ruggenprik. Kortom: ga in gesprek met de mensen die er over gaan. En dat zijn de anesthesisten.

Heupoperatie uitstellen?

Ik heb een totaal versleten heup. Maar gezien mijn leeftijd – 57 jaar – moet ik de operatie zo lang mogelijk uitstellen. Heb veel pijn en last van stijfheid. Ga strompelend door het leven. Wat moet ik doen?
Als ik het zo lees ben je echt rijp voor een nieuwe heup. Natuurlijk ben je jong om elke dag met pijn door het leven te moeten gaan. En dat terwijl er een goede oplossing voorhanden is. Ga opnieuw het gesprek met je orthopeed aan is mijn advies.

Pijn in linkerlies

Bij mij is coxartrose met reactieve botverandering aan de rechterheup geconstateerd. Echter de pijn zit in mijn linkerlies. Na lopen van kleine afstanden kan ik bijna niet gaan zitten door de pijn. Ben ik daar eenmaal doorheen dan gaat het weer. Ik heb het gevoel dat er een zenuw knel zit. Op de foto zie ik dat de heupen niet gelijk staan. Ik krijg nu pijnstillers van de huisarts. Denkt u dat de pijn in linkerlies een gevolg van coxartrose van rechterheup kan zijn?
Om er iets van te kunnen zeggen is meer diagnostiek nodig. Denk aan een echo van de heup of een botscan. Ook een gericht rug onderzoek hoort daarbij. En tot slot: hoe lang geleden is de laatste foto gemaakt? Misschien moet er eens een controlefoto gemaakt worden en heb je dan je antwoord op je vraag. Kortom: werk aan de onderzoek-winkel.

Bukken is een probleem

Röntgenfoto’s hebben uitgewezen dat ik een ernstig versleten heup heb. Gelukkig kan ik nog heel veel doen. In de tuin werken, gaat niet echt meer zo goed. Het bukken is het probleem. Het gaat best goed maar na afloop heb ik veel pijn in mijn lies. Is er een manier om toch in de tuin te werken en het bukken te vergemakkelijken? Volgens mijn huisarts zijn mijn klachten te gering voor een nieuwe heup.
Goed beleid. Zolang de klachten bescheiden zijn rustig doorleven. We opereren patiënten en geen foto’s, toch? Laat eventueel wel elk jaar een controlefoto maken om progressie te beoordelen. Verder: gewicht optimaliseren, de juiste schoenen dragen (verende zool), geregeld beperkt bewegen. Om te slikken zou je een ondersteunend supplement kunnen gebruiken, zoals vloeibare groenlipmossel of curcumine.

42 jaar en heupartrose

Ik ben 42 jaar en heb ernstige coxartrose. Kunt u mij vertellen hoeveel jaren een heupoperatie uitgesteld kan worden door fanatiek te fietsen, zwemmen, wandelen, fysiotherapeutische oefeningen en krachttraining? Daarnaast eet ik gezond en gebruik ik Glucosamine, Chondroïtine en MSM. Ik ben 42 jaar en heb ernstige coxartrose. Gezien mijn leeftijd wil ik de operatie zo lang mogelijk uitstellen.
Goede vraag, maar helaas niet eerlijk te beantwoorden. Dit omdat de individuele verschillen- zowel genetisch als fysiek – nogal uiteenlopen. De belangrijkste leidraad is toch de ernst van de klacht en de hinder die u ervan ondervindt. Uiteindelijk is dat doorslaggevender dan de leeftijd. Ondertussen: lifestyle veranderingen, zoals gezonder eten, gewicht op orde brengen, de heup niet overbelasten en matig zijn met alcohol.

Klachten na operatie

Heb een half jaar geleden een nieuwe heup gekregen. Nog altijd houd ik pijn, vooral rondom de kom waar de nieuwe heup in draait. Ben terug gegaan naar de orthopeed. Na het maken van een foto kwam hij tot de conclusie dat alles goed zat. Hij vermoed dat de klachten uit mijn rug komen en heeft me doorverwezen naar de fysiotherapeut. Klopt dit?
Helaas geen eenvoudig antwoord op te geven. Maar het begint bij de diagnostiek. Is er bloedonderzoek gedaan? Een botscan? Een echo? De orthopeed moet eerst een paar zaken uitsluiten alvorens u naar de fysio te verwijzen. Wellicht is een tweede mening bij een orthopeed die bekend staat om zijn heup expertise voor u een betere stap?

Femororacetabulair impingement

Ik heb de volgende vraag voor de orthopeed: voor 10 jaar geleden is via een heuparthroscopie het Femororacetabulair impingement verwijderd en is de kop mooi glad gemaakt. Jaren geen pijnklachten meer gehad, maar nu komen die zo af en toe weer terug. Mijn vraag is: kan het Femororacetabulair impingement weer aangroeien?
Dat kan, maar laat eerst een controle foto maken om te zien of zich nu toch een beginnende artrose heeft ontwikkeld. Op grond van dat onderzoek met uw orthopeed vervolgstappen plannen, is mijn advies.

Heupoperatie niet mogelijk door leverziekte?

Ik heb heupartrose. Fietsen is een probleem: opstappen gaat goed, maar afstappen niet. Het zit bij mij in de lies. Met de bus ook een probleem. Instappen kan ik wel, maar uitstappen niet. Zitten en opstaan en verder lopen is moeilijk. De middelen die worden voorgeschreven kan ik niet innemen vanwege histamine. Vanwege een ernstige leverziekte kan niet geopereerd worden. Welke mogelijkheden heb ik nog zonder operatie?
Als u inderdaad vanwege uw lever echt nooit aan uw heup geopereerd kan worden, zullen de opties beperkt zijn. Gewicht op orde brengen, regelmatig niet te zwaar bewegen, weinig alcohol gebruiken en niet roken, voeding kritisch bekijken. Kortom: leefstijl aanpassen. Vanwege de lever bent u beperkt in het gebruiken van medicamenten en mag u zeker niet alle ontstekingsremmende pijnstillers gebruiken die er zijn voor artrose klachten. Natuurlijke ontstekingsremmers – zoals vloeibare groenlipmossel of curcumine – kunnen wel wat bijdragen, maar zullen bij een gevorderde coxartrose op termijn nog weinig effect hebben.
Overleg op tijd met een anesthesist van een pijnpoli wat voor u nog wel en niet kan.
Tot slot: weet u zeker dat u niet geopereerd kan worden? Dat betekent dus ook dat bepaalde levensreddende ingrepen ook niet uitgevoerd zouden kunnen worden. Zonder verdere dossierkennis kan ik u niet goed adviseren. maar op dit punt zou ik zeker meer duidelijkheid willen hebben als patiënt. Wellicht moet u nog eens met de maag-darm-lever specialist hierover in gesprek.

Deel dit bericht

Stuur door via e-mail Print pagina

Gratis boekje "Bewegen zonder pijn"

Download nu gratis het boekje ‘Bewegen zonder pijn’ t.w.v. € 4,95.

Download gratis

Heeft u vragen? Wij helpen u graag.
Neem contact op.

Beoordeling van dit artikel:
Eugene Matthijssen

Geschreven door Eugène Mathijssen

Hoofdredacteur van Bewegen zonder Pijn. Gezondheidsjournalist en auteur van diverse gezondheidsboeken. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar alternatieve behandelingsmogelijkheden en andere natuurlijke kruiden en substanties met geneeskrachtige eigenschappen.
Neem contact op Eugène Mathijssen

Reacties