Het is een van de meest gehoorde klachten in de huisartsenpraktijk en de absolute nummer één oorzaak van ziekteverzuim wereldwijd: rugpijn. Vrijwel iedereen krijgt er in zijn leven wel eens mee te maken. Juist omdat het zo’n universeel probleem is, wemelt het in de maatschappij van de goedbedoelde adviezen, grootmoeders wijsheden en hardnekkige misverstanden.
Van het rigoureus vermijden van tillen tot wekenlange bedrust; de adviezen die we elkaar op verjaardagen geven zijn helaas vaak gebaseerd op achterhaalde aannames. Dr. Meghan Murphy, een vooraanstaand neurochirurg bij het Mayo Clinic Health System, besloot dat het tijd was om de feiten van de fabels te scheiden. Op basis van jarenlange klinische ervaring en recente wetenschappelijke inzichten rekent zij definitief af met de acht grootste mythes over rugpijn.
Mythe 1: zwaar tillen is de primaire oorzaak van rugpijn
Als we aan acute rugpijn denken, zien we vaak iemand voor ons die een zware verhuisdoos optilt en plotseling verstrakt. Hoewel tillen met een verkeerde techniek absoluut een trigger kan zijn voor een acute spierverrekking, is het zelden de échte onderliggende oorzaak van rugpijn. Dr. Murphy legt uit dat de ware boosdoeners veel subtieler zijn: een zittende levensstijl, een chronisch gebrek aan lichaamsbeweging, overgewicht en simpelweg erfelijke aanleg. Een rug die niet gewend is aan belasting, is kwetsbaar. Het tillen is in zo’n situatie slechts de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen, niet de oorzaak van de volle emmer.
Mythe 2: zitten met een dikke portemonnee in je achterzak veroorzaakt chronische rugpijn
Het is een klassiek anatomisch waarschuwingsverhaal: wie decennialang met een dikke lederen portemonnee in de achterzak achter het stuur of op een kantoorstoel zit, zou zijn wervelkolom scheeftrekken. Dit klopt deels, maar de oorzaak van pijn zit ergens anders. Het zitten op een asymmetrische verhoging kantelt weliswaar het bekken en kan de grote heupzenuw lokaal irriteren. Dit leidt tot tintelingen, doofheid of uitstralende pijn in het heupgebied en het bovenbeen, maar veroorzaakt doorgaans geen structurele of chronische schade in de onderrug zelf. Desalniettemin is het verstandig om die portemonnee simpelweg naar een zijvak te verplaatsen.
Mythe 3: bij rugpijn moet je sporten en intensieve beweging absoluut vermijden
De natuurlijke reactie van ons lichaam op pijn is bescherming: we willen stilzitten en de pijnlijke plek volledig ontzien. Bij rugpijn is dit echter een van de slechtste keuzes die je kunt maken. Of de pijn nu voortkomt uit een spierverrekking, een geïrriteerd gewricht of een lichte zenuwbeknelling; inactiviteit zorgt ervoor dat de omliggende spieren verstijven en verzwakken. Hierdoor neemt de mobiliteit verder af en wordt de pijncyclus versterkt. Dr. Murphy benadrukt dat gedoseerde fysieke activiteit de doorbloeding stimuleert en het herstelproces drastisch versnelt.
Mythe 4: strikte bedrust is de beste methode om te genezen
Vroeger luidde het standaarddoktersadvies bij acute rugpijn: een week platliggen op een harde ondergrond. De moderne medische wetenschap heeft dit advies volledig naar de prullenbak verwezen. Meer dan een dag of twee strikte bedrust kan de revalidatie ernstig belemmeren. De spieren die de wervelkolom moeten ondersteunen, verliezen in rap tempo hun kracht en tonus als ze niet worden belast. Wandelen en lichte dagelijkse activiteiten zijn vele malen effectiever om de wervelkolom soepel te houden.
Mythe 5: Een ‘perfecte’ lichaamshouding voorkomt alle klachten
Er bestaat geen magische zithouding die absolute bescherming biedt tegen rugklachten. Zelfs als je kaarsrecht zit volgens de strengste ergonomische richtlijnen, zal het urenlang aanhouden van exact dezelfde positie leiden tot overbelasting van bepaalde spiergroepen en een verminderde doorbloeding van de tussenwervelschijven. De menselijke rug is gemaakt om te bewegen. Experts spreken daarom tegenwoordig liever over ‘dynamisch zitten’: wissel regelmatig van positie, leun eens achterover, en sta elke dertig minuten even op om de benen te strekken.
Mythe 6: ernstige rugpijn wijst altijd op een ernstige medische aandoening of blijvende schade
Acute rugpijn kan zo overweldigend en verlammend zijn dat men al snel vreest voor een gescheurde tussenwervelschijf, een breuk of erger. Gelukkig is de realiteit minder alarmerend. De overgrote meerderheid van de acute rugpijngevallen wordt veroorzaakt door relatief onschuldige spierverrekkingen. Omdat het rugnetwerk extreem dicht bezaaid is met gevoelige pijnreceptoren, kunnen deze oppervlakkige blessures intens pijnlijk aanvoelen. Het goede nieuws is dat dit weefsel uitstekend doorbloed is en in de meeste gevallen binnen enkele weken volledig uit zichzelf herstelt.
Mythe 7: elke vorm van aanhoudende rugpijn vereist direct een MRI-scan of röntgenfoto
Veel patiënten eisen een scan om te ‘zien wat er mis is’. Artsen zijn hier terughoudend mee, en met een gegronde reden. Als je honderd kerngezonde mensen zonder een spatje rugpijn onder een MRI-scan legt, zal bij een groot deel een uitpuilende tussenwervelschijf of lichte slijtage worden gevonden. Dit zijn normale verouderingsverschijnselen, vergelijkbaar met grijze haren of rimpels. Een scan kan daardoor onnodige angst veroorzaken of leiden tot behandelingen van afwijkingen die eigenlijk helemaal geen klachten veroorzaken. Een scan is pas zinvol wanneer er specifieke alarmsymptomen zijn.
Mythe 8: een operatie is de enige permanente en definitieve oplossing voor rugproblemen
Een operatie wordt door velen gezien als het ultieme eindstation dat het probleem definitief ‘in de basis’ oplost. In de praktijk is een chirurgische ingreep echter zelden de eerste, en vaak niet eens de beste optie. De meeste rugklachten reageren uitstekend op conservatieve therapieën zoals gerichte fysiotherapie, dry needling, goede pijnstilling en gerichte leefstijlaanpassingen. Een operatie komt pas in beeld als er sprake is van progressieve neurologische uitval – zoals verlammingsverschijnselen – of onhoudbare pijn die niet reageert op andere behandelingen.
Wanneer moet u wél direct aan de bel trekken?
Hoewel de meeste rugpijn onschuldig is, adviseert dr. Murphy om direct medische hulp te zoeken als de pijn intenser wordt tijdens het liggen of specifiek ’s nachts opzet; als de pijn uitstraalt tot ver onder de knie in één of beide benen; gepaard gaat met gevoelloosheid, tintelingen of merkbaar krachtverlies in de benen; of wanneer er nieuwe problemen ontstaan met de controle over de blaas of darmen. Dit kunnen signalen zijn van acute zenuwbeknelling die directe medische zorg vereist.
Ook interessant om te lezen:
Vloeibare Groenlipmossel en Curcumine goed alternatief bij lage rugklachten
Artrose in de rug: oorzaken, symptomen en behandeling
Spit: meest voorkomende vorm van lage rugklachten
Bronartikel
8 common myths about back pain
Geschreven door Eugène Mathijssen
Hoofdredacteur van Bewegen zonder Pijn. Gezondheidsjournalist en auteur van diverse gezondheidsboeken. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar alternatieve behandelingsmogelijkheden en andere natuurlijke kruiden en substanties met geneeskrachtige eigenschappen.
Neem contact op Eugène Mathijssen
Deel dit bericht
TweetDeel via e-mailBlijf gratis op de hoogte
Tip: blijf gratis op de hoogte van het laatste artrose nieuws. Meld u aan!
Let op: het noemen van merknamen in uw reacties is niet toegestaan. Doet u dit toch, dan wordt uw reactie direct verwijderd.
