Wat is gewrichtsvloeistof?

Tussen de twee beenderen van het gewricht bevindt zich, in een holte die begrensd wordt door het synoviaal slijmvlies, de gewrichtsvloeistof. Deze vloeistof is stroperig en zorgt ervoor dat het gewricht zich extra soepel kan bewegen. U zou het als een soort smeerolie kunnen zien.

Hoe wordt gewrichtsvloeistof gemaakt en wat zit er allemaal in gewrichtsvloeistof?

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, wordt de synoviale vloeistof niet in het gewricht aangemaakt. Eigenlijk bestaat de synoviale vloeistof vooral uit bloedplasma dat vanuit het synoviaal slijmvlies het gewricht in sijpelt. In een gezonde situatie komen er alleen kleine eiwitten mee vanuit het bloed. Grotere bloedeiwitten en bloedcellen kunnen dus niet zomaar in het gewricht terecht komen. De gewrichtsvloeistof bevat wel een klein aantal cellen van het immuunsysteem die afvalstoffen kunnen opruimen en ontstekingsreacties kunnen waarnemen en controleren.

Verder bevat de synoviale vloeistof ook moleculen (vnl. glycosaminoglycanen) die binnen het gewricht gemaakt zijn. Dit zijn bijvoorbeeld Hyaluronzuur en andere proteoglycanen zoals het ‘superficial zone protein’ en lubricine. Hyaluronzuur en lubricine worden gemaakt door de fibroblast-achtige synoviocyten (een celtype in het synoviaal slijmvlies), en het ‘superficial zone protein’ wordt geproduceerd door de chondrocyten (kraakbeencellen) bij het oppervlak van het kraakbeen. Hyaluronzuur draagt bij aan de viscositeit en smeerbaarheid van de gewrichtsvloeistof en voorkomt het wegstromen van het vocht naar de bloedbaan, omdat het water vasthoudt. Zo heeft de gewrichtsvloeistof een dempende functie voor de krachten die op het gewricht komen. Lubricine en het ‘superficial zone protein’ smeren het kraakbeenoppervlak, zodat de verschillende delen van het gewricht soepel over elkaar heen kunnen bewegen.

Tenslotte zijn er in de synoviale vloeistof eiwitten aanwezig die de opbouw en afbraak van de kraakbeenmatrix reguleren: ‘matrix metalloproteinases’ (MMPs), ‘a distintegrin and metalloproteinase with thrombospondin motifs’ (ADAMTS), en ‘tissue inhibitors of metalloproteinases’ (TIMPs). Deze eiwitten worden geproduceerd door chondrocyten en synoviocyten naar aanleiding van prikkels die zij ontvangen. Zo is bekend dat tijdens bijvoorbeeld een chronische ontsteking méér MMPs en ADAMTS gemaakt worden, die vervolgens de kraakbeenmatrix aantasten en geleidelijk afbreken.

 

Wat gebeurt er bij een ontsteking?

Bij reumatoïde artritis, en in mindere mate bij artrose, is een flinke ontsteking gaande in het gewrichtsslijmvlies. Hierdoor raakt de regulerende functie van het slijmvlies verstoord, en kunnen grotere bloedeiwitten en ook bloedcellen in de gewrichtsvloeistof terechtkomen. Ook wordt de hoeveelheid synoviaal vocht dan minder goed gecontroleerd en kunnen gewrichten opzwellen en worden bewegingen minder goed gedempt.

De cellen in het slijmvlies en in het kraakbeen detecteren de ontstekingsfactoren en gaan over tot de productie van andere ontstekingsfactoren. Hierbij wordt de normale productie van kraakbeenmatrix- en smeringsmoleculen verstoord, en wanneer de ontsteking niet onderbroken wordt, zal aanzienlijke schade optreden aan het kraakbeen door toename van de hoeveelheid MMPs en ADAMTS. Uiteindelijk komen er ook ontstekingsfactoren in het onderliggende bot terecht, en verergert de pijn. Bij verder gevorderde artrose ondergaat het bot veranderingen, omdat het reageert op de veranderde krachtenverdeling. Deze veranderingen in botdichtheid zijn goed te zien op röntgenfoto’s.

Het is in deze context goed om te weten dat er in het kraakbeen geen zenuwcellen aanwezig zijn, dus gewrichtspijn kan niet veroorzaakt worden door alleen kraakbeenschade. De pijn moet dus veroorzaakt worden door de ontsteking, of door schade aan en toegenomen krachten op het bot of het slijmvlies, welke wel zenuwen hebben. Artrose is dus niet een ziekte met alleen kraakbeenschade, want dan zou men er niets van voelen. Ook artrose, dat vaak nog bestempeld wordt als ‘gewoon versleten kraakbeen’, gaat zeker gepaard met ontstekingen, die de slijtage versterken en daarnaast een grote rol spelen bij de pijnsymptomen.

Lees meer over artrose en over wat u er zelf aan kunt doen.

Lees meer over reumatoïde artritis en reuma.

Deel dit bericht

Stuur door via e-mail Print pagina

Gratis boekje "Bewegen zonder pijn"

Download nu gratis het boekje ‘Bewegen zonder pijn’ t.w.v. € 4,95.

Download gratis

Heeft u vragen? Wij helpen u graag.
Neem contact op.

Beoordeling van dit artikel:
[Totaal: 13    Gemiddelde: 4.1/5]
(advertentie)
Voordeeluitjes

Reacties