Glucosamine en artrose

Wie van u heeft er nog nooit van Glucosamine gehoord?

glucosamineDe meeste mensen met artrose zullen wel weten dat dit een product is dat door veel mensen met gewrichtsklachten wordt gebruikt. Vaak tevergeefs, dat zullen velen ook wel weten, of zelfs ondervonden hebben. Maar wat is het nu precies, en waarom is het zo populair als het bij de meeste mensen helemaal niet voelbaar werkt?

Wat is Glucosamine?

Glucosamine komt in bijna alle lichaamsweefsels voor. Maar de hoogste concentraties zijn te vinden in kraakbeen, ligamenten en pezen.
Proteoglycanen, de grote moleculen die ervoor zorgen dat het kraakbeen vocht vasthoudt, schokken kan opvangen en glad is, zijn voor een belangrijk deel opgebouwd uit Glucosamine. Glucosamine levert dus de bouwstenen voor Proteoglycanen. Hetzelfde geldt voor de smeringsmoleculen in de gewrichtsvloeistof: Hyaluronzuur bevat ook veel Glucosamine-bouwstenen.

Waarom zou je Glucosamine slikken?

De gedachte achter het oraal innemen van Glucosamine is: “Als mijn kraakbeen slijt, heb ik dus een tekort aan bouwstoffen. Glucosamine is een belangrijke bouwstof, dus als ik die extra inneem dan groeit mijn kraakbeen vast weer aan.”
Op twee punten klopt deze redenering niet.

  • Vaak is een tekort aan bouwstoffen niet (of: niet de enige) oorzaak van kraakbeenslijtage. Als er sprake is van kraakbeenslijtage, dan heeft dit meestal een mechanische oorzaak (langdurig en vaak overbelasten, bijvoorbeeld versleten knieën door beroep als stratenmaker) of een oorzaak die met ontstekingen te maken heeft. Ontstekingen veroorzaken een toename in de productie van enzymen die kraakbeen afbreken (MMPs). Dus bij een langdurige ontsteking in of bij een gewricht, zal kraakbeenslijtage (en daardoor artrose) optreden. Ook kan door een langdurig licht verhoogde waarde van ontstekingsfactoren in het lichaam (niet voelbaar, ook wel ‘laaggradige ontsteking’ genoemd) op deze manier artrose ontstaan.
    In deze beide gevallen zou extra inname van Glucosamine geen waarde hebben: de mechanische belasting wordt niet gestopt en ook de ontstekingen worden door Glucosamine niet geremd.
  • Kraakbeen kan niet aangroeien, enkele zeer uitzonderlijke gevallen daargelaten (zie bijvoorbeeld het artikel over gewrichtsdistractie). Het innemen van voedingssupplementen om ervoor te zorgen dat beschadigd kraakbeen herstelt, is dus totale nonsens. Zolang er een ontsteking in het gewricht aanwezig is, zal iedere nieuw geproduceerde Proteoglycaan weer snel door de aanwezige MMPs afgebroken worden.

Samengevat komt het er dus op neer dat Glucosamine-inname alleen zinvol kan zijn als de ontsteking tegelijkertijd geremd wordt en de overbelastende activiteit (indien van toepassing) gestaakt wordt.
In dit licht is de Groenlipmossel een grondiger oplossing: de Groenlipmossel werkt ontstekingsremmend én is rijk aan verschillende Glycosaminoglycanen, die ook Glucosamine bevatten.
In diverse onderzoeken is gebleken dat de Groenlipmossel daadwerkelijk ontstekingsremmend is, en Glucosamine daarin overtreft. Glucosamine is alleen in vitro ontstekingsremmend gebleken, maar in vivo is hier geen effect van te zien. Dat betekent dat in een schaaltje met cellen in een laboratorium een ontstekingsremmend effect is gemeten, maar dat dit in de praktijk (in het menselijk lichaam) geen betekenis heeft.

Hoe kan het dan dat Glucosamine zo populair is?

Ondanks deze zaken is het toch zo dat sommigen duidelijk merken dat Glucosamine bij hen wel degelijk enige verlichting geeft. Hoe kan dat dan?
Ten eerste dienen we rekening te houden met het Placebo-effect. In de klinische studies met Glucosamine is tot nu toe maar weinig (meestal zelfs geen) effect gevonden ten opzichte van de Placebo [1].
Het Placebo-effect werkt zo: iemand heeft ergens last van, en gaat een middel gebruiken om dit te bestrijden. Het middel werkt uitstekend, want alleen al de wetenschap dat er iets gebruikt wordt, laat de patiënt ontspannen en resulteert bij velen in minder klachten. Ook kan het zijn dat men door het gebruik van een bepaald middel extra op de gewrichten gaat letten. Hierdoor vallen (tijdelijke) verbeteringen extra op, wat voor middel men ook gebruikt. Of men past meteen de hele leefstijl aan en gaat bijvoorbeeld gezonder eten, meer bewegen en bewuster leven. En tenslotte gaat men vaak beginnen met het innemen van een bepaald middel wanneer het met de klachten juist heel erg is. Het is logisch dat een ziekte als artrose, met zijn ups en downs, daarna vaak weer iets bijtrekt – afgezien van wat men wel of niet slikt! Daarom wordt in de meeste onderzoeken in een deel van de groep een Placebo gebruikt: een middel dat helemaal geen werkzame stoffen bevat. Maar de deelnemers weten niet dat het de Placebo is, en denken een werkzaam middel te gebruiken. Achteraf wordt aan de mensen gevraagd wat ze ervaren hebben en of ze denken dat het middel werkte. Wat blijkt dan meestal? De Placebo werkt ook… Daarom wordt voor ieder nieuw middel eerst onderzocht of het wel ‘beter is dan de Placebo’. Want alleen dan hebben we te maken met een daadwerkelijk effect.

Wat is het verschil tussen Glucosamine-sulfaat en Glucosamine-hydrochloride?

De meeste producten met Glucosamine bevatten de toevoeging ‘sulfaat’ of ‘hydrochloride’. Hydrochloride wordt ook wel eens afgekort als ‘HCl’, dus de vermelding is dan Glucosamine-HCl.
Glucosaminesulfaat wordt als extra waardevol gezien, omdat deze variant óók de zwavelgroep draagt, die gebruikt kan worden als verbinding met andere moleculen. Een nadeel van deze variant is dat deze minder stabiel is. Daarom moet er natriumchloride of kaliumchloride aan worden toegevoegd, om de stof stabiel te houden wanneer deze in aanraking komt met water of lucht. Deze toevoeging van natriumchloride of kaliumchloride kan wel tot een derde van het gewicht van een Glucosaminetablet vormen. Daarom zijn Glucosaminetabletten vaak erg groot: de dosering moet hoog genoeg blijven om een effect te kunnen geven, voor zo ver dat dus bewezen is.
Glucosaminehydrochloride is stabieler en bevat procentueel meer Glucosamine dan Glucosaminesulfaat. Maar van Glucosaminehydrochloride wordt vanwege het ontbreken van de zwavelgroep gedacht dat het (nog) minder effect geeft dan Glucosaminesulfaat. In de meest recente klinische onderzoeken bleek inderdaad dat Glucosaminehydrochloride niet werkt [2].

Gebruik van Glucosamine bij dieren

Bij honden, katten en paarden met artrose wordt Glucosamine al jarenlang ingezet. Vreemd genoeg werkt het bij vooral honden en paarden vaak wel redelijk goed tegen de klachten. Waarschijnlijk komt dit door de andere samenstelling van het kraakbeen bij dieren en door het afwijkende spijsverteringsstelsel ten opzichte van dat van de mens. In verhouding zijn namelijk ook van andere middelen, zoals ook de Groenlipmossel, al extreem lage doseringen voldoende om een groot effect waar te nemen. Ook eten honden, katten en paarden vaak dagelijks hetzelfde voedsel, waardoor een nieuw ingrediënt in het dieet eerder in goede aarde valt en ook daadwerkelijk een verschil maakt. Wij mensen eten daarentegen veel gevarieerder, en daardoor zijn hogere doseringen nodig of slaan dergelijke producten soms zelfs helemaal niet aan.

Is het dan nog wel verstandig om Glucosamine te blijven gebruiken?

Als u zelf baat heeft bij Glucosamine, ga daar dan gerust mee door. Het kan geen kwaad om het te gebruiken. Ook al zou het een Placebo-effect zijn: dat is ook een effect en dat is dan beter dan niets. Voor uw eigen zekerheid zou u een tijdje kunnen stoppen om te kijken of de problemen terugkomen. Of misschien ontdekt u dan wel dat u Glucosamine helemaal niet nodig heeft. De tijd zal het leren, en u kunt daarna zelf bepalen of het voor u de moeite waard is om het weer te hervatten.
Als u al jaren Glucosamine gebruikt, en geen voelbaar effect ervaart in de gewrichten: doorgaan heeft dan geen zin. Veel fabrikanten willen u doen geloven dat Glucosamine pas na een half jaar voelbaar begint te werken. En dat het, als u het niet voelt, toch zinvol is om er jarenlang mee door te gaan. Maar in de praktijk weet men meestal na 3 maanden al wel of het werkt of niet. Tegelijk is het natuurlijk altijd moeilijk vast te stellen hoe het met uw gewrichten zou zijn geweest als u de Glucosamine al die tijd niet had gebruikt. Op basis van de resultaten van grote klinische studies [1] zou het voor uw gewrichten met artrose geen verschil hebben gemaakt of u Glucosamine gebruikte of niet. Wel wordt steeds vaker gedacht dat Glucosamine-gebruik bij gezonde mensen (zonder artrose) een preventieve werking heeft tegen het ontstaan van gewrichtsproblemen. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de invloed van Glucosamine op autofagie [3]. Autofagie (Engels: autophagy) is een normaal proces dat overal in het lichaam plaatsvindt, waarbij een cel ‘zichzelf opeet’. In de gewrichten zou autofagie gerelateerd zijn aan het ontstaan van artrose. De producenten van Glucosaminepreparaten zijn dit nu verder aan het onderzoeken. Ook zou Glucosamine volgens sommigen bij enkele totaal andere aandoeningen een positieve werking hebben. Want dan zou dit product wellicht toch nog bewezen zinvol blijken te zijn voor langdurig gebruik door mensen.

Lees ook eens ons andere artikel over Glucosamine, Chondroïtine, Hyaluronzuur en Methylsulfonylmethaan (MSM) bij artrose. Daarin wordt ook besproken of de combinatie van Glucosamine met vergelijkbare middelen (Glucosamine met Chondroïtine, Glucosamine met MSM, of Gucosamine met Chondroïtine én MSM) een beter effect geeft dan het gebruik van alleen Glucosamine.

[1] Wandel, S.; Jüni, P.; Tendal, B.; Nüesch, E.; Villiger, P.M.; Welton, N.J.; Reichenbach, S.; Trelle, S. (2010) Effects of glucosamine, chondroitin, or placebo in patients with osteoarthritis of hip or knee: network meta-analysis. British Medical Journal 341;c4675.
[2] Fox, B.A. en Stephens, M.M. (2007) Glucosamine hydrochloride for the treatment of osteoarthritis symptoms. Clinical Interventions in Aging 2;599-604.
[3] Caramés, B.; Kiosses, W.B.; Akasaki, Y.; Brinson, D.C.; Eap, W.; Koziol, J.; Lotz, M.K. (2013) Glucosamine activates Autophagy in vitro and in vivo. Arthritis & Rheumatism 65;1843-1852.

Deel dit bericht

Stuur door via e-mail Print pagina

Meer artikelen lezen in ons kenniscentrum

Gratis boekje "Bewegen zonder pijn"

Download nu gratis het boekje ‘Bewegen zonder pijn’ t.w.v. € 4,95.

Download gratis

Heeft u vragen? Wij helpen u graag.
Neem contact op.

Beoordeling van dit artikel:
[Totaal: 84    Gemiddelde: 3.7/5]
(advertentie)
Gezondheid aan huis